Ik ken K. al zoveel jaren. In de jaren tachtig woonden wij op dezelfde straat in de Goudse binnenstad. Hij was toen pas getrouwd met een Arubaanse die een islamitische achtergrond heeft. Hij werkte als automonteur. K. was een harde werker die ook naast zijn werk in het weekend kluste. Hij bezocht nauwelijks de bibliotheek omdat hij weinig vrije tijd had. Middenin de jaren tachtig zijn we beiden verhuisd uit de binnenstad en zag ik hem niet meer.
Maar de laatste jaren bezocht K. vaak de leeszaal en vertelde hij af en toe wat hij de afgelopen jaren heeft beleefd. K. volgde zijn vrouw die naar Aruba terugkeerde en probeerde daar met haar een nieuwe toekomst op te bouwen. Hij heeft daar ongeveer zeven jaar gewoond en gewerkt.
Maar K. kon daar niet aarden. De mensen zijn anders en hij heeft het gevoel buitengesloten te zijn. Hij beschrijft zijn ervaring als migrant als volgt: Ik tel niet mee en hang er bij, alles gaat langs me heen, ik ben een witte tussen een horde kleurlingen die me alles proberen wijs te maken. Het werk is daar ook anders.
Het enige rustpunt daar, waren mijn schoonouders. Fantastische lieve mensen die zorgen over me maken omdat ik geen moslim ben. Beiden zijn praktiserende moslims die vijf keer per dag bieden en bij het gebed Allah vragen om mijn hart voor de Islam te openen, zoals ze het tegen me zeiden. Ze vinden me een goede man die geschikt is om moslim te worden. K. vertelt niet of hij heeft gebeden. Maar volgens me heeft hij het wel gedaan, want hij heeft me een tijdje geleden gevraagd of ik iemand weet die een antiek bidkleed van hem wilde kopen. Volgens hem is dat kleed veel geld waard. Ik heb hem toen geadviseerd om dat kleed op Marktplaats te zetten.
Terug naar Nederland alleen, als zestiger kon K. nergens aan de slag. Hij slijt de jaren tot zijn pensioen met klussen en onderhouden van zijn zeilboot in de haven van Noordschans. K. houdt veel van zeilen en vertelde hoe hij vroeger met zijn jonge vrouw in de Middellandse zee heeft gevaren. Toen hij nog werkte en later toen hij werkloos was, had K. veel plannen na zijn pensioen en telde de maanden af tot zijn 65ste verjaardag. Dan ben ik vrij en ik kan gaan en staan waar ik wil, zei hij als een blij kind. Hij heeft vrienden die in Thailand wonen en werken en daar wil hij bij hen voegen. Ik kan daar mij beroep voortzetten en goed leven.
Op een dag vertelde K. dat hij 65 is geworden en dat hij van de vrijheid gaat genieten. Geen last meer van controlerende instanties, brieven en formulieren. Maar vanaf die tijd viel me op dat K. dagelijks de leeszaal bezoekt en niet een keer per dag maar soms zelfs drie keer en hij leek geen rust te hebben, want hij blijft niet langer dan een kwartier. Hij leest telkens een stukje uit zijn favoriete tijdschrift Zeilen. Heel af en toe bladert hij in een opinieblad naar aanleiding van een titel op het kaft die hem interesseert. Het betreft meestal een artikel over de 2e WO en de complottheorie m.b.t. de joodse heerschappij over de wereld. Daar maakt hij kopieën van voor zijn oude vriend van 85 jaar die ook geïnteresseerd is in het koloniale verleden van Nederland.
K. en zijn bejaarde vriend blijken serieuze interesse te hebben in voorgaande onderwerpen, want hij heeft ooit veel moeite gedaan om de “protocollen van de wijzen van Sion“ in handen te krijgen. Toen het niet lukte om het document via de bibliotheek te krijgen, zette hij de zoektocht door en kon toch via ingewikkelde wegen een kopie kopen. K. maakt afgelopen tijd kopieën over de affaire Bernard Madoff , een Amerikaanse jood die misschien de grootste financiële fraude in de geschiedenis heeft gepleegd. Volgens K. is de huidige kredietcrisis een direct gevolg van een Joodse samenzwering. Hij noemt een joodse Gouwenaar die in de 2e WO ingenieuze ideeën had om zijn persoonlijke eigendommen veilig te stellen tijdens zijn onderduik: Hij boorde gaten in meubels waar hij kostbaarheden verstopt en gaf de linker schoen aan een familie en de rechter aan een andere. De gekozen families moesten elkaar niet kennen. Toen ik hem vroeg waarom deze man dat deed, zei K. Je moet een jood zijn om deze geslepen truc te begrijpen. In de oorlog was natuurlijk niemand te vertrouwen, je gaat toch niet op blote voeten lopen als je weet dat je een paar schoenen ergens hebt liggen. Op die manier voorkomt deze joodse Gouwenaar dat de in bewaring gegeven schoenen niet worden gedragen.
K. is nu 67 en lijkt iets rustiger te zijn geworden. Niet helemaal, want het verblijf in de leeszaal is steeds van korte duur en de frequentie van het bezoek is steeds hetzelfde. Wel is hij ontspanner, toegankelijker en zocht contact met andere bezoekers van de leeszaal. Opvallend is hoe makkelijk K. contact maakt met allochtone bezoekers. K. lijkt na twee jaar pensioen zijn weg te hebben gevonden. Hij bezocht musea en bibliotheken van andere steden, gaat wekelijks naar de Vlooienmarkt Malieveld in Den Haag. Daar koopt hij antiek en boeken over onderwerpen die hem interesseerden en die hij niet in de bibliotheek vindt.
Laatst kocht hij daar een boek over wayang een Javaanns poppenspel. Een goed boek dat prominent staat op de lijst van een internetsite over dit onderwerp. Ik heb geluk met dit boek, Onze Lieve Heer Of Mohammed heeft het voor me bewaard, zei hij. Ik geloof wat ik zie en zie wat ik geloof en zo is het ook met het boek. Ik heb altijd geloofd dat ik het zal vinden op de vlooienmarkt en daarom heb ik het ook gevonden. Dat is ook geloof, mijn geloof.
Als ik K. op een doordeweekse zonnige dag zie, vraag ik hem waarom hij niet naar zijn bootje is gegaan, zei hij dat hij zich eenzaam voelt op de haven, want booteigenaren zijn hard werkende mensen en komen naar Noordschans alleen in het weekend. Ik ook, toen ik werkte, ging ik alleen op zaterdag of zondag naar mijn bootje. Ik had toen een druk leven en verlangde naar rust, maar nu dat ik een zee van vrije tijd heb, vind ik het niets om doordeweeks alleen op de haven te zijn. Ik ga liever in het weekend naar Noordschans, dan ontmoet ik andere mensen
